Tản mạn về nghề báo

Bài viết này 5 năm rồi, và có vẻ như là quá nhẹ nhàng so với những gì các nhà báo, lều báo đang “nghiệp tác” hiện nay.

(Bài này viết đã lâu, nhưng nội dung thì không cũ) Nhân Hồng Đăng viết về cái khó khi khai nghề nghiệp trong “Sơ yếu lý lịch”, tui cũng “múa rìu qua mắt thợ” tản mạn về nghề, tức là về cái mà ai cũng phải đề cập đến khi khai lý lịch, và ngoài đời thì ai cũng phấn đấu “có nghề” để mưu sinh.

Đời có hàng đống nghề: Thày giáo, thày thuốc, kỹ sư, doanh nhân, nhà báo, buôn bán tạp hoá, chạy chợ, xe ôm …, kể ví dụ thế thôi chứ đời nhiều nghề khác nhau lắm.

Nghề tuy rất nhiều, và thoạt nghĩ chúng có vẻ rất khác nhau, nhưng suy cho cùng nghề nào cũng giống nhau ở một điểm, đó là nghề chỉ là cái cần câu cơm, mà đã là cần câu cơm mà không câu được cơm thì hỏng. Nghề nhà báo cũng là một nghề như bao nghề khác, nó cũng là một cái cần câu cơm, nhưng ngoài điểm giống nhau như đã nói, nó còn có một điểm khác hẳn với các nghề còn lại. Ta thử tìm hiểu sự khác biệt của nghề báo với các nghề khác nha:

Nghề giáo: Làm thày tức là trồng người, mà trồng người quan trọng lắm, vì đó là sự nghiệp trăm năm của nước nhà. Chẳng ai muốn thày giáo trồng người hỏng, trồng người dỏm. Tình và lý đều thế. Thường thì trồng ra được nhiều người tốt, xã hội sẽ tốt và đến lượt cái xã hội tốt ấy giúp cho cái cần câu “nghề giáo” giúp thày giáo câu đủ cơm ăn hàng ngày. Đôi khi do “thời thế thế thế thì phải dỏm”, nhưng là “bất thành văn” thôi, các thày giáo cũng dỏm và hậu quả là có học trò dỏm. Nhưng về lý, không ai khuyến khích nghề giáo dỏm, không ai cấm người thày trồng người tốt cho xã hội. Làm tốt làm xấu đều phụ thuộc vào lương tâm của thày giáo.

Nghề bác sĩ: Các bậc hiền triết dạy rằng cứu một người hơn xây toà tháp bảy tầng nên nghề này cao quý lắm. Và sản phẩm của bác sĩ là tính mạng, là sức khỏe của bệnh nhân. Cũng như nghề giáo, về cả lý và tình không ai khuyến khích bác sĩ dỏm, không khuyến khích sản phẩm dỏm. Ngày nay có nhiều bác sĩ dỏm, có nhiều lương y chẳng phải từ mẫu có lẽ cũng là “thời thế thế thế thì phải thế”? Dù gì, chả ai ngăn cấm bác sĩ làm việc tận tuỵ với lương tâm của mình.

Nghề xây dựng: Nghề này làm ra đường sá, cầu cống, nhà cửa … Chẳng ai khuyến khích làm ra viên gạch dỏm, chẳng ai khuyến khích làm ra nhà dỏm, cầu dỏm. Cũng chẳng tình nào lý nào cho phép rút ruột công trình, bớt thép, bớt xi măng … Thỉnh thoảng có cái cầu dỏm, cái đường dỏm thì chắc cũng là “thời thế thế thế thì phải thế”, chứ tình lý đều không quy định thế. Không ai cấm một kỹ sư, một công nhân xây dựng làm ra gạch tốt, làm ra đường tốt, cầu tốt.

Thế còn nghề nhà báo thế nào?:Nghề này nghe oai và hình như ai làm nghề này cũng tưởng mình cao quý hơn người khác (xin lỗi những nhà báo kô nghĩ như thế nhé). Thế nhưng nghĩ cho cùng, nghề nhà báo cũng chỉ là cái cần câu cơm như bao nghề khác, và công việc của nhà báo lẽ ra cũng đơn giản, gói gọn trong việc tôi thấy con kiến, tôi bảo với mọi người đó là con kiến vì nó be bé, lắm chân, đốt đau …, tôi thấy đám đông thích chơi bóng, tôi bảo họ thích chơi bóng, tôi thấy cái tường sắp đổ tôi bảo cái tường sắp đổ vì nó xiêu xiêu, trên nặng dưới nhẹ, cái móng đã hỏng … Nhưng xét cả về lý về tình thì “thời thế thế” làm cái lý không còn thế. “Thời thế thế” làm cho nghề nhà báo trông thấy con kiến mà chưa chắc đã dám bảo đó là kiến, dù rất muốn bảo đó là con kiến. Nhà báo có thể sẽ phải bảo kiến là voi. Nhà báo có thể trông thấy cái tường sắp đổ mà không dám la lên là cái tường nó sắp đổ. Cái tình có thể là kiến, là tường sắp đổ, nhưng cái lý nó là voi, là vững như bàn thạch, là thiên thu trường tại. Bạn có công nhận với tôi như vậy không?Nếu bạn đồng ý như vậy, giờ bạn chắc đã thấy sự giống và khác của các nghề với nghề báo. Xem ra, nghề báo thực ra là một nghề khổ … tâm lắm chứ chả sướng, chả oai gì. Không biết thế có đúng?
 
23/07/2007
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s